Blog

De laatste tune van AVRO’s Radiojournaal


Het is dit jaar 100 jaar geleden dat de eerste officiële radio-uitzending door radiopionier Hanso Idzerda een feit werd. Op 6 november 1919 was in de Beukstraat in Den Haag de allereerste radio-uitzending via een draadloze verbinding te horen. De eerste tune die werd gedraaid was van het nummer Die Dollarprinzessin uit een speeldoosje. Dit melodietje werd altijd live gedraaid en is onlangs gedigitaliseerd door de makers van Jingleweb. In de afgelopen honderd jaar zijn er dan ook talloze jingles en tunes op de radio te horen geweest. In het kader van dit jubileum gaan we terug hoe de laatste tune van AVRO’s Radiojournaal tot stand kwam. AVRO’s Radiojournaal begon in 1934 onder leiding van Gustav Czopp. Het zou daarmee de langstlopende actualiteitenrubriek bij de Publieke omroep worden.

De laatste tune werd gecomponeerd door Leidenaar Roel Zaadnoordijk. Als 14-jarige wilde hij al kerkorgel leren spelen na de plaat van organist Feike Asma gehoord te hebben. Hij leerde vervolgens van docent Egbert van Goor noten lezen, solfège en het componeren ervan. Hierdoor begon zijn fascinatie voor muziek. Hierna speelde hij in bandjes en was televisiejournalist bij Veronica’s infoshow. “Na jarenlang te hebben opgetreden kwam de introductie van MIDI (Musical Instrument Digital Interface) en ik kon als eerste in Nederland met een Atari Computer en samplers een heel orkest maken. Het gericht componeren voor producten of radioprogramma’s was een geweldige nieuwe uitdaging,” aldus Roel. Na zijn afscheid als televisiejournalist richtte hij zijn bedrijf ‘Media Music’ op en ging hij op bezoek bij bedrijven om zijn diensten aan te bieden.

Lees verder »

 

Tip: Muziekgeheimen.nl onthult geheimen achter tv tunes


Schuif wat je aan het doen bent maar even aan de kant. Het nieuwe platform Muziekgeheimen.nl is vandaag gelanceerd. Daar vind je verhalen over de totstandkoming van muziek, waaronder tv-tunes. Het kopstuk van de lancering is een uitgebreid interview met componist en producer Ruud Mulder, waarin hij terugblikt op zijn carrière als muziekproducer voor onder andere John de Mol. Al 25 jaar is hij de man achter de iconische Staatsloterij-tune.

We leren dat de blazers voor de tune in dezelfde sessie zijn opgenomen als de blazers voor de — even legendarische — tune van de 5 Uur Show. “De muzikanten waren er toch al.” Inmiddels heeft Mulder meer dan 20 variaties gemaakt van de tune. Maar de blazers zijn nooit opnieuw opgenomen. “Ik heb de lumineuze ingeving gehad om deze na de eerste opname los op een tape te zetten,” zegt Mulder in het artikel.

De site is een initiatief van Frank Jansen. Hij heeft ook de Nederlandse componist gesproken van de tune van Who Wants to be a Millionaire, het meest succesvolle tv-format ter wereld. Elke eerste vrijdag van de maand komen er nieuwe artikelen, als een soort maandblad.

 

Veel nieuwe tunes toegevoegd


Tijd voor een grote update! Daarom heeft de site vanaf vandaag een nieuw likje verf. Ook hebben we een aantal geweldige nieuwstunes toegevoegd aan het archief. Het zijn er heel wat, dus hier de volledige opsomming:

 

Meer nieuwe tunes: NOS, RTL Boulevard en RTL Live


We hebben weer wat nieuwe tunes toegevoegd aan de site! We hebben de leader van RTL Live, het voormalig informatieve middagprogramma van RTL 4 toegevoegd.

Verder is de huidige leader van RTL Boulevard hier te horen en de remix die componist Stephen Emmer maakte in 2012.

Ten slotte: de tune van NOS Nederland Kiest die werd gebruikt voor het Oekraïne-referendum. Het is een mooie variatie op de andere tunes van de NOS.

Dan nog een tip voor wie van nieuwstunes houdt. De populaire Amerikaanse podcast ‘Every Little Thing’ heeft een aflevering gemaakt over nieuwstunes. Daarvoor hebben ze mij geïnterviewd. Sterker nog, ik heb een vrij prominente rol gekregen in de aflevering. Het gaat voornamelijk over Amerikaanse nieuwstunes maar als kleine bonus zit er ook een Nederlandse nieuwstune in. Je kunt hem hier beluisteren of via iTunes.

 

Dagtelevisie nu toegevoegd aan het archief


De komende weken zijn er een aantal updates te vinden hier op Nieuwstunes.nl. We beginnen met een aantal tunes van begin jaren negentig.

Je kunt luisteren naar de muziek waarmee de dagprogrammering van de publieke omroep op televisie werd geïntroduceerd. Die begon in 1993 en de tunes zijn door Lion Keezer gecomponeerd. Bekijk het leaderpakket hier in beeld.

 

Nieuw decor maar geen nieuwe tunes NOS Journaal


nosoVanaf vanavond komen het NOS Journaal, het NOS Jeugdjournaal en Nieuwsuur vanuit een vernieuwd decor. Studio 8 in het Videocentrum op het Media Park is de afgelopen maanden grondig verbouwd.

De rest van de vormgeving ondergaat geen grote wijzigingen. De leadermuziek van Cablejuice voor de programma’s van de NOS blijft ongewijzigd, zo heeft hij aan Nieuwstunes.nl bevestigd.

Het eerste programma dat wordt uitgezonden vanuit het nieuwe decor is het NOS Journaal van 18.00.

 

De onvergetelijke tune van het Rad van Fortuin


Rad van Fortuin

Het Rad van Fortuin is sinds deze week weer terug op televisie. Dat het format nog niet is uitgewerkt bewijst de Amerikaanse versie die sinds 1983 nog steeds dagelijks is te zien. Om het in Nederland wat op te frissen is een nieuwe tune gecomponeerd en geproduceerd door Martijn Schimmer van SMP Amsterdam. Maar de oude tune zal natuurlijk niet snel vergeten worden.

De eerste tune is gecomponeerd door Walter Murphy. Hij had ooit een grote hit met “A Fifth of Beethoven”, een disco-versie van de Vijfde Symfonie van Beethoven. Nadat andere hits uitbleven is hij gaan componeren voor tv. De tune van het Rad schreef hij niet speciaal voor dat programma maar voor een muziek library, Valentino Inc. De track heeft de toepasselijke titel “Game Show”. In het bij de LP toegevoegde beschrijving staat het volgende: “Medium tempo, middle of the road piece”. In Vlaanderen, waar het Rad al een jaar te zien was voordat het naar Nederland kwam, werd het swingende stuk geselecteerd als tune.

Walter Murphy - Rad van Fortuin tune 1990

De eerste Nederlandse afleveringen werden in de Belgische studio opgenomen en waren te zien bij RTL4. Toen duidelijk was dat het programma aansloeg, werd de productie naar Nederland gehaald. Maar de muziek van Walter Murphy bleef.

Lees verder »

 

60 Jaar NOS Journaal; 60 jaar vormgeving


Deze week vieren verschillende NOS programma’s jubilea, waaronder het NOS Journaal. Om 8 uur op 5 januari 1956 begon het Journaal met uitzenden. Sinds die tijd is er inhoudelijk veel veranderd aan de nieuwsrubriek maar ook aan de vormgeving. Voor de tentoonstelling ‘Show Me The News’ vorig jaar in Museum Hilversum maakte Michel van Dijk een aantal compilaties die de vormgeving van een periode goed laten zien. Die komen nu ook op YouTube te staan. Hier alvast de eerste met de vormgeving van de eerste 14 jaar. Hou zijn YouTube-kanaal in de gaten voor de rest.

 

Het nieuwe RTL Z — ook de muziek is not as usual


Schermafbeelding 2015-09-06 om 14.46.13

“Dat patroontje wil ik meer gebonden hebben,” riep componist Martijn Schimmer van achter het glas naar de vier muzikanten met blaasinstrumenten. In de grote studio van Schimmers bedrijf SMP Amsterdam worden er opnames gemaakt voor de nieuwe muziek van RTL Z. “Die laatste sleur moet iets sneller,” was de volgende aanwijzing.

Voor een leek was het onbegrijpelijke taal maar de muzikanten gingen er met zichtbare ijver mee aan de slag. Het zijn dan ook niet de eerste de beste muzikanten. De trompettist was Ruud Breuls, een man met enige naam en faam. Tussen de opnames door voelt hij zich vrij om Schimmer ideeën aan te leveren voor hoe het anders kan.

Vanaf de witte bank achterin de studio ben ik er getuige van. Het is halverwege mei en het zou nog een maand of vier duren voordat RTL Z als onafhankelijke zender gelanceerd zou worden. Op de tafel voor mij liggen partituren voor andere tunes die op die dag ingespeeld moeten worden.

Lees verder »

 

De drietoon die iedereen doet denken aan de NOS


nosoAls je je ogen dicht doet en aan de NOS denkt, wat zie je dan? Waarschijnlijk een rode O. Maar wat hoor je? Een paar jaar geleden helemaal niks. Het ontbrak de omroep aan een herkenbaar soundlogo of — zoals het heet in vaktermen — een ident. Dat is een schijnbaar simpel klinkend geluidje dat iedereen kan meeneuriën. Het geeft een merk direct herkenbaarheid. Maar wat blijkt? Achter die eenvoud gaat een complex creatief proces schuil, zo vertelde de componist ons.

Die componist is Chico Lemos De Sousa Barbosa, oftewel Cablejuice. Hij componeerde en produceerde voor alle programma’s van de NOS de leadermuziek. We gingen bij hem langs om over dat werk te praten. Toen die nieuwe vormgeving werd gelanceerd in 2012 ging bijna alle aandacht uit naar de nieuwslezers. Zij zouden om acht uur het nieuws staand presenteren, niet langer zittend. De andere elementen van de vormgeving, die misschien nog wel een grotere breuk waren met het verleden, werden minder belicht. Ik word ontvangen bij hem thuis in Amstelveen, twintig minuten fietsen van het Leidseplein. Zijn studio bevind zich in een geluidsdichte kamer naast de keuken.

Lees verder »

 

Asjemenou! De vrolijke Loeki-tunes die iedereen nog kent


LoekiDeLeeuw_STERMeer dan dertig jaar lang was Loeki de Leeuw te zien rondom de STER-blokken op de publieke radio en tv. Spreekbuis, een internetplatform voor omroepmedewerkers, heeft er deze zomer een special over. Net zo bekend als de pop zelf is de melodie die hem al die tijd heeft begeleid.

Componist Marian de Garriga bedacht hem. Oorspronkelijk duurde het vrolijke deuntje 9 seconden. Elk nieuw winter- en zomerseizoen werden de animaties vernieuwd en kwam er dus ook nieuwe muziek. Je zag Loeki liggen in een hangmat, spelen in een popband of schieten als een cowboy. Kenmerkend was dat de melodie altijd hetzelfde was maar het arrangement verschilde. De ene keer klonk deze als Beethoven, dan weer als een jazzy big band. Zo was Loeki herkenbaar en toch steeds anders.

De Garriga werkte door de jaren heen samen met verschillende arrangeurs, waaronder Willy Langestraat, Hans Vermeulen en Dick Bakker. Laatstgenoemde legde ons uit dat hij de compositie van De Garriga bewerkte om te passen binnen de stijl van het nieuwe filmpje, bijvoorbeeld door de instrumentatie aan te passen.

Bakker heeft in de jaren ’80 talloze Loeki-tunes gearrangeerd. Meestal wordt voor commercials en tv-leaders eerst het beeld gemaakt en dan pas de muziek. Maar bij Loeki was dat andersom, vertelt hij ons:

Bij Loeki werd er gewerkt met een getekend storyboard. Daar kon je precies zien wat er gebeurde en in welk tijdsbestek. Ook de sfeer en de eventuele muziekinstrumenten die werden gebruikt waren daarbij te zien. Daarna arrangeerde ik de muziek conform de tekeningen en werd vervolgens het filmpje op de muziek gemaakt.

Lees verder »

 

Na vijftig jaar heeft Brandpunt geheel nieuwe leadermuziek


Een van de langstlopende en meest herkenbare nieuwstunes is sinds vanavond niet meer te horen: de tune van Brandpunt. Al sinds de jaren zestig werden de percussieslagen uit Stan Kentons Artistry in Percussion gespeeld door Pete Rugolo en zijn orkest gebruikt in combinatie met de trompetstoten van African Waltz door Johnny Dankworth and his Orchestra. Toen Brandpunt na een aantal jaar afwezigheid weer terugkeerde in 2010, werden deze elementen door Massive Music ook weer verwerkt in de muziek. Maar nu Brandpunt aan een nieuw seizoen is begonnen is er geheel nieuwe muziek voor in de plaats gekomen.

Toch is het wel duidelijk een Brandpunt-tune. Slaginstrumenten spelen namelijk ook in de nieuwe muziek een grote rol waardoor het zo kenmerkende bombastische geluid behouden blijft. De componist is Martijn Schimmer van SMP Amsterdam. Aanleiding voor de nieuwe tune is de fusie van Brandpunt met de andere KRO-NCRV rubriek Altijd Wat.

Tevens is het format van Brandpunt gewijzigd. Er is nu een centrale presentator (Fons de Poel) en meer korte onderwerpen zoals het Beeld van de Week. Voorheen kondigde een select groepje journalistieke zwaargewichten hun eigen reportages aan. Dat was het format zoals dat is gepionierd in Amerika door 60 Minutes.

Voor de andere programma’s die onder de Brandpunt vlag vallen heeft Schimmer ook nieuwe tunes gecomponeerd. Brandpunt Profiel kreeg vorig jaar al nieuwe leadermuziek. Brandpunt Reporter krijgt dat wanneer de nieuwe serie te zien is.

Dit is de nieuwe leader van Brandpunt:

 

Tune NOS Journaal gebruikt in 1995 exact dezelfde gong als in 1956


COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Bekken_van_messing_TMnr_344-64

Niks is meer verbonden met de tune van het NOS Journaal dan de gong. Hij zit er al in sinds het prille begin. Het straalt traditie, autoriteit en vertrouwen uit. Maar toen hij in 1995 terugkeerde na een paar jaar afwezigheid wilde componist Stephen Emmer het geluid van de enige echte oorspronkelijke gong gebruiken. Dat vertelde hij afgelopen zaterdag tijdens de opening van de expositie Show Me The News in Museum Hilversum. Dat was moeilijker dan gedacht.

De oude opname stond namelijk op plaat en de geluidskwaliteit voldeed niet meer in de jaren negentig. Daarom is Emmer op zoek gegaan naar het daadwerkelijke instrument. Na héél lang zoeken is hij ook gevonden. In het Tropenmuseum was de gong onderdeel van de (niet uitgestalde) collectie. Op de foto rechtsboven zie je hoe hij eruit ziet. Omdat er een klein scheurtje in zat, moest het geluid nog wel worden nabewerkt. De gong is onderdeel van de expositie. Net zoals Emmer heeft Museum Hilversum hem mogen lenen van het Tropenmuseum.

 

Bijzonder: de partituur van de eerste Journaal-tune


IMG_1541Voor de expositie Show Me The News heeft curator Liselotte Doeswijk een aantal leuke objecten uit de archieven weten op te sporen. Eén daarvan is de partituur voor de eerste tune van het Journaal. (Deze.) Tijdens een sneak peak heeft Nieuwstunes.nl de expositie al mogen zien.

De componist van de tune is Dolf van der Linden, die op dat moment het Metropole Orkest leidde. De muziek is gemaakt in mei 1955, meer dan een half jaar voor de eerste uitzending van wat toen het NTS Journaal heette. Leuk om te zien is hoe Van der Linden de muziek op beeld heeft geschreven. Tussen de muzieknoten door staan aantekeningen zoals “vliegtuig vertrekt”, dat correspondeert met beelden uit de leader.

In het analoge tijdperk was het matchen van beeld en geluid een bijzonder pittige klus. Verschillende beelden moesten letterlijk geknipt en aan elkaar geplakt worden. Wanneer de muziek een paar seconden te lang duurde, kon je niet in Pro Tools er een paar noten uithalen. Nee, de sessiemuzikanten moesten opnieuw opdraven om hun deel opnieuw in te spelen.

De expositie wordt overigens vandaag officieel geopend. Je bent uitgenodigd om erbij te zijn. Vanaf 15.30 ben je welkom in Museum Hilversum.

 

Museum Hilversum komt met tentoonstelling over nieuwsvormgeving


Vanaf aanstaande zaterdag is in Museum Hilversum een tentoonstelling te zien over de vormgeving van de twee grootste nieuwsprogramma’s in Nederland. Het persbericht:

Het museum presenteert een overzicht van de vormgeving van de twee belangrijkste Nederlandse nieuwsprogramma’s: het NOS Journaal en RTL Nieuws. Het toont werk van decorontwerpers, grafisch ontwerpers en componisten die achter de schermen het nieuws een gezicht gaven. Gastcurator Liselotte Doeswijk vertelt: “In de jaren vijftig mocht de nieuwslezer niet in beeld, dat zou maar afleiden van de inhoud. Zestig jaar later staan de presentatoren in een groot decor vol bewegend beeld en wordt de inhoud verduidelijkt door infographics en 3D-animaties.”

Op deze site zullen de komende tijd wat exclusieve voorproefjes te zien zijn om je enthousiast te maken. Van wat ik er van heb gezien is het een bijzonder boeiende tentoonstelling geworden. De videomontages die onderdeel zijn van de expositie zijn gemaakt door onze eigen Michel van Dijk (evenals de officiële promo hierboven).

Lees verder »